İbrahim Müteferrika Kimdir Hayatı İlk Matbaa

Ülkemizde ilk matbaayı kuran İbrahim Müteferrika 17 eser basmıştır. Müteferrika kendi yönetimindeki bu matbaada Karadeniz, İran ve Mısır haritalarını da bastı.

Bir Macar ailesinin oğlu olan ve asıl adının ne olduğu bilinmeyen İbrahim Müteferrika, doğduğu kentteki rahip okulunda dinsel öğrenim gördü. Bazı uzmanlara göre Orta Macar Kralı Tököli’nin Habsburglar’a karşı ayaklandığı sırada, Osmanlı akıncılarına tutsak oldu ve İstanbul’da esir pazarında satıldı (kimi araştırmacılarsa, Osmanlılara sığındığını ve Müslümanlığı kendi isteğiyle seçtiğini öne sürerler). Kısa sürede Türkçeyi öğrenerek, keskin zekâsı ve çalışkanlığıyla ilgililerin dikkatini çekerek müteferrikalığa (padişahın özel hizmetlerini yerine getiren görevli) getirildi. Ve bu arada değişik devlet görevlerini de üstlendi. Yer yer çocukluk dönemine ait bilgilerin de bulunduğu Risale-i İslamiye adlı kitabını bu dönemde yazdı.

Padişah III. Ahmet’in yazdığı bir mektubu Viyana’da bulunan Prens Eugene’e götürmele görevlendirilen ve Avusturyalılara karşı bir ayaklanmaya girişen Macarların tercümanlığı görevini üstlenen İbrahim Müteferrika, Pasarofça Antlaşması’ndan sonra, Tekirdağ’a yerleşen Macar Prensi II. Rakoçi’nin yanına tercüman olarak gönderildi. Bu tarihten sonra ünü kısa sürede yayıldı. Hizmetinden hoşnut kalan prens, onu Damat Nevşehirli İbrahim Paşa’ya önerdi. Ayın tarihlerde İstanbul’da bir basımevi kurmayı amaçlayan Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin oğlu Said Çelebi’yle tanışarak bu doğrultuda çalışmalara girişen Müteferrika, gerekli makinelerin ve kalıpların getirilmesine önayak oldu. Hattatların çıkarlarının engellenmemesi için, dinsel kitapların basımevinde basılmaması kararlaştırıldı. İlk basımevi de Sultanahmet’te oturan Müteferrika’nın evinde kuruldu (1726). Ama bir süre sonra, işler iyi gitmemeye başladı. Sadrazamın gözünden düştü ve sürgüne gönderildi. Bir süre ara verdikten sonra yeniden yayıncılığa girişti. Fakat masrafları karşılayamadı. Görevli olarak gittiği Dağıstan’dan dönüşte vefat etti.

Etiketler:





Yorum yapın